آشپزخانهای که خوب طراحی شده باشد، فقط مجموعهای از کابینتهای زیبا نیست. حرکت راحت، دسترسی آسان به وسایل مورد نیاز و داشتن سطح کار کافی هنگام آمادهسازی غذا، همه از یک چیدمان درست شروع میشود. حالا برای آشپزخانه شما کدام طرح مناسبتر است: L شکل، U شکل، موازی یا جزیرهدار؟
در این راهنما چیدمانهای مختلف آشپزخانه، ابعاد ایدهآل و نکاتی را که هنگام طراحی باید به آنها توجه کرد بررسی میکنیم.
طراحی درست آشپزخانه از کجا شروع میشود؟
نخستین گام در طراحی آشپزخانه انتخاب مدل کابینت نیست، بلکه شناخت درست فضای موجود و عادتهای استفاده از آن است.
ابعاد دیوارها، جای پنجره و در، و نقاط برق و لولهکشی، محدوده چیدمان را مشخص میکنند. افزون بر این، تعداد افرادی که از آشپزخانه استفاده میکنند، دفعات آشپزی، لوازم مورد استفاده و نیازهای انبارداری نیز مستقیماً بر طراحی اثر میگذارند.
برای مثال، در آشپزخانه خانوادگی که زیاد در آن آشپزی میشود، صفحههای کار وسیع برای آمادهسازی و فضاهای ذخیرهسازی در دسترس اهمیت پیدا میکنند، در حالی که در یک آپارتمان کوچک ممکن است راهحلهای فشردهتر و چندمنظوره مناسبتر باشند.
به همین دلیل، مناسبترین مدل آشپزخانه را نه فقط بر اساس اندازه فضا، بلکه بر اساس نحوه استفاده از آن باید تعیین کرد.
مدلهای چیدمان آشپزخانه
آشپزخانه تکدیواره
در این مدل طراحی، تمام کابینتها، صفحه کار و لوازم آشپزخانه در امتداد یک دیوار قرار میگیرند.
این مدل بیشتر برای آپارتمانهای استودیویی، آشپزخانههای باریک و فضاهای نشیمن اُپن انتخاب میشود. ظاهری ساده دارد و به استفاده بازتر از فضای موجود کمک میکند.
چون سطح کار در این مدل ممکن است محدود باشد، نظم داخل کابینتها اهمیت پیدا میکند. با کابینتهای بالایی تا سقف، یونیتهای پایین کشودار و کمدهای قدی انباری میتوان ظرفیت ذخیرهسازی را افزایش داد.
آشپزخانه L شکل
آشپزخانههای L شکل در امتداد دو دیوار مجاور قرار میگیرند و بهآسانی با فضاهایی در اندازههای مختلف سازگار میشوند.
این مدل امکان میدهد سینک، اجاق و یخچال بهصورت متعادل چیده شوند و بخش میانی آشپزخانه باز بماند. به این ترتیب میتوان برای یک میز ناهارخوری با اندازه مناسب یا یک جزیره کوچک جا ایجاد کرد.
در آشپزخانههای L شکل، طراحی درست کابینتهای گوشه اهمیت دارد. با قفسههای چرخان و مکانیزمهای کشویی گوشه، میتوان بخشهای کمدسترس را به فضاهای ذخیرهسازی کاربردی تبدیل کرد.
آشپزخانه U شکل
این آشپزخانه از صفحه کار و کابینتهایی تشکیل میشود که در امتداد سه دیوار ادامه مییابند. برای کسانی که سطح کار وسیع و ظرفیت ذخیرهسازی بالا میخواهند، مزیت بهشمار میرود.
بخشهای آمادهسازی، پختوپز و شستوشو را میتوان روی بخشهای مختلف صفحه کار پخش کرد. به این ترتیب، در آشپزخانههایی که زیاد استفاده میشوند، نظم کار راحتتر برقرار میشود.
با این حال، باید میان کابینتهای روبهرو فاصله عبور کافی گذاشت. استفاده از مکانیزمهای مناسب در هر دو گوشه نیز کار با کابینتها را آسانتر میکند.
آشپزخانه موازی
در آشپزخانههای موازی که به آنها آشپزخانه راهرویی هم میگویند، کابینتها روی دو دیوار روبهرو قرار میگیرند.
این مدل بهویژه در فضاهای بلند و باریک راهحل مؤثری است. میتوان سینک و بخش آمادهسازی را در یک طرف و محل پختوپز و یونیتهای ذخیرهسازی را در طرف دیگر پیشبینی کرد.
در این چیدمان، فاصله لازم برای باز شدن درها و کشوها اهمیت دارد. اگر آشپزخانه در عین حال مسیر عبور به اتاقهای دیگر باشد، باید دقت کرد که رفتوآمد داخل خانه مزاحم محل کار نشود.
آشپزخانه جزیرهدار و شبهجزیرهدار
آشپزخانههای جزیرهدار، بهویژه در فضاهای نشیمن بزرگ و اُپن، هم از نظر کار و هم از نظر استفاده اجتماعی برجستهاند.
روی جزیره میتوان صفحه آمادهسازی، کابینتهای ذخیرهسازی، بخش نشیمن یا، با تأسیسات مناسب، سینک و اجاق قرار داد. به این ترتیب آشپزخانه علاوه بر محل تهیه غذا، به جایی برای گردهمایی اعضای خانواده تبدیل میشود.
شبهجزیره از یک سر به صفحه کار یا کابینتهای موجود متصل میشود. در آشپزخانههایی که فضای کافی برای جزیره مستقل ندارند، میتواند مزایای مشابهی فراهم کند.
در طراحی جزیره، فاصلههای عبور پیرامون آن، بخش نشیمن و نیازهای تأسیساتی را حتماً باید با هم در نظر گرفت.
جانمایی درست بخشهای کار
سه نقطهای که در آشپزخانه بیش از همه استفاده میشوند، سینک، اجاق و یخچالاند. مفهوم سنتی مثلث کار میکوشد حرکت میان این بخشها را آسان کند.
اما در آشپزخانههای مدرن، جای این سه نقطه بهتنهایی کافی نیست. بخشهای نگهداری، شستوشو، آمادهسازی، پختوپز و سرو نیز باید در ارتباط با یکدیگر طراحی شوند.
برای مثال، اگر بتوان مواد غذایی را بهراحتی از یخچال به سطح آمادهسازی و سپس به محل پختوپز منتقل کرد، کار روزانه در آشپزخانه سریعتر پیش میرود.
تصمیمهای طراحی کوچک اما اثرگذار عبارتاند از: در نظر گرفتن یک سطح آمادهسازی پیوسته میان سینک و اجاق، قرار دادن ماشین ظرفشویی نزدیک سینک و جاسازی وسایل پرکاربرد آشپزخانه در بخشهایی که بهراحتی در دسترساند.
در ابعاد آشپزخانه به چه نکاتی باید توجه کرد؟
ابعاد کابینتهای آشپزخانه باید بر اساس قد کاربران، وسعت فضای موجود و لوازم انتخابشده تعیین شود.
ابعاد تقریبی که در طراحیهای معمول به کار میروند، به این شرح است:
بخش | ابعاد رایج |
|---|---|
ارتفاع صفحه کار | ۸۵–۹۵ سانتیمتر |
عمق بدنه کابینت زمینی | ۵۶–۶۰ سانتیمتر |
عمق صفحه کار | ۶۰–۶۵ سانتیمتر |
عمق کابینت دیواری | ۳۰–۳۵ سانتیمتر |
فاصله صفحه کار تا کابینت دیواری | ۵۰–۶۰ سانتیمتر |
عرض گذرگاه برای کار یک نفر | حدود ۱۰۵ سانتیمتر |
عرض گذرگاه برای کار دو نفر | حدود ۱۲۰ سانتیمتر |
عرض لازم برای هر نفر در محل نشستن کنار جزیره | حدود ۶۰ سانتیمتر |
این مقادیر مرجعهای کلی طراحی هستند. ابعاد دقیق ممکن است بسته به نیازهای ارگونومیک کاربر، الزامات فنی لوازم و ویژگیهای پروژه تغییر کند.
بهویژه باید روی نقشه بررسی شود که برای باز شدن کامل درِ فر، ماشین ظرفشویی و یخچال فضای کافی وجود دارد. برای ارتفاع هود نیز باید دستورالعمل نصب سازندهٔ دستگاه ملاک قرار گیرد.
محل نشستن در جزیرهٔ آشپزخانه
جزیرههای آشپزخانه را نهفقط برای آماده کردن غذا، بلکه برای خوردن صبحانه و نشستن کوتاهمدت نیز میتوان به کار برد.
در چیدمان نشستن، در نظر گرفتن حدود ۶۰ سانتیمتر عرض برای هر نفر، راحتی استفاده را بیشتر میکند. برای جای زانو نیز باید در سمت نشستنِ صفحه کار، پیشآمدگی مناسبی پیشبینی شود.
هماهنگ بودن ارتفاع جزیره با ارتفاع صندلی یا چهارپایه نیز اهمیت دارد. صندلیهایی که برای ارتفاع استاندارد صفحه کار ساخته میشوند با چهارپایههای ارتفاع بار ابعاد متفاوتی دارند.
همچنین پشت افراد نشسته باید فضای کافی برای عبور باقی بماند و مانعی برای باز شدن کشوها و درهای کابینت ایجاد نشود.
استفادهٔ کارآمدتر از فضای ذخیرهسازی
یکی از مهمترین جزئیاتی که نظم آشپزخانه را تأمین میکند، طراحی داخلی کابینتهاست.
کشوهای عریض جاگذاری قابلمه و تابه را آسان میکنند و کشوهای تقسیمبندیشده، چنگال، کارد و وسایل کوچک آشپزخانه را مرتب نگه میدارند.
با بهکارگیری مکانیزمهای کابینت مواد غذایی در کابینتهای بلند، سیستمهای قفسهبندی ویژه در گوشهها و بخشهای اختصاصی مواد شوینده زیر سینک، میتوان از فضای ذخیرهسازی بهره بیشتری برد.
قرار دادن وسایل پرکاربرد در ارتفاعهای در دسترس و نگهداری وسایل فصلی و کممصرف در کابینتهای دیواری، رفتوآمدهای روزانه را کم میکند.
برنامهریزی روشنایی و برق
روشنایی درست، هم بر ظاهر آشپزخانه و هم بر راحتی استفاده از آن اثر میگذارد.
روشنایی سقفی نور عمومی را تأمین میکند و سیستمهای LED زیر کابینتهای دیواری صفحه کار را بهتر روشن میکنند. چراغهای تزئینی داخل ویترینهای شیشهای و چراغهای آویز بالای جزیره نیز میتوانند به طراحی شخصیتی متفاوت ببخشند.
پریزهای برق باید با در نظر گرفتن جای لوازم کوچک خانگی برنامهریزی شوند. تعیین نقاط اتصال مناسب برای قهوهساز، کتری برقی، همزن و سایر دستگاهها پیش از تولید، تغییرات بعدی را کاهش میدهد.
کارهای مربوط به تأسیسات برق و گاز باید مطابق الزامات ایمنی مربوطه و توسط متخصصان مجاز انجام شود.
۶ اشتباه رایج در طراحی آشپزخانه
- در نظر نگرفتن فضای کافی برای عبور: فاصلههای تنگ میان جزیره و صفحههای کار روبهرو، رفتوآمد و استفاده از کابینتها را دشوار میکند.
- محاسبه نکردن درِ دستگاهها: جهت باز شدن درِ یخچال، فر و ماشین ظرفشویی باید روی نقشه بررسی شود.
- بیاستفاده گذاشتن کابینتهای گوشه: اگر مکانیزم داخلی و بازشوی درِ مناسب در نظر گرفته نشود، بخش مهمی از فضای ذخیرهسازی بلااستفاده میماند.
- کوچک گرفتن سطح آمادهسازی: وقتی فاصله میان سینک، اجاق و لوازم کوچک خانگی کافی نباشد، آماده کردن غذا سختتر میشود.
- سنجیدن فضای ذخیرهسازی فقط با تعداد کابینت: بهجای تعداد زیاد کابینت، چیدمان درست کشو، قفسه و مکانیزمهای داخلی میتواند کارآمدتر باشد.
- موکول کردن برق و روشنایی به آخر کار: اگر جای پریز، مسیر کابل و LED پیش از تولید مشخص نشود، ممکن است هنگام اجرا مشکل ایجاد شود.
مزیت آشپزخانهٔ سفارشی به اندازه
معماری هر خانه و عادتهای استفادهٔ هر خانواده با دیگری متفاوت است. به همین دلیل ابعاد استاندارد کابینت در برخی آشپزخانهها ممکن است برای بهرهگیری از کل فضای موجود کافی نباشد.
تولید سفارشی به اندازه، با در نظر گرفتن دیوارها، ستونها، بازشوی پنجرهها و نقاط تأسیسات، کابینتها را با فضای موجود سازگار میکند. مدل درها، سطوح کار و سیستمهای ذخیرهسازی نیز بر اساس نیازهای شما شکل میگیرند.
ما در مبلمان وود مود طراحی آشپزخانه را با بازدید از محل و اندازهگیری آغاز میکنیم و طرح چیدمان و انتخاب مصالح را همراه با شما نهایی میکنیم. طرحهای تأییدشده را در کارخانه خودمان میسازیم و در سراسر قبرس شمالی در محل نصب میکنیم.
آشپزخانهٔ خوب را فقط مدل انتخابی تعیین نمیکند؛ اینکه هر سانتیمتر چگونه به کار گرفته شود، دستکم به همان اندازه اهمیت دارد.




