کتابخانه یکی از شخصیترین مبلمان خانه است. جایی منظم برای کتابها، عکسها و اشیای تزئینی فراهم میکند و شخصیت فضای زندگی را کامل میکند.
با این حال، یک کتابخانهی موفق فقط به ظاهر مربوط نیست. ظرفیت تحمل بار، عمق و فاصلهی قفسهها و جزئیات اتصالات هم برای استفادهی بادوام اهمیت دارند.
پس هنگام طراحی کتابخانه کدام ابعاد را باید انتخاب کرد و چگونه میتوان از خم شدن قفسهها در طول زمان جلوگیری کرد؟
ابعاد کتابخانه را چگونه تعیین کنیم؟
ابعاد کتابخانه باید بر اساس اندازهی کتابهایی که قرار است در آن نگهداری شوند و نیاز استفاده تعیین شود.
عمق قفسه:
- ۲۰ تا ۲۵ سانتیمتر: برای رمانها و کتابهای قطع کوچک.
- ۳۰ تا ۳۵ سانتیمتر: برای کتابهای استاندارد، پوشهها و اشیای تزئینی.
- ۳۵ سانتیمتر و بیشتر: برای کتابهای قطع بزرگ و مجموعههای ویژه.
ارتفاع قفسه:
- ۲۵ تا ۳۰ سانتیمتر: برای بیشتر کتابهای استاندارد.
- ۳۵ تا ۴۰ سانتیمتر: برای کتابهای قطع بزرگ و کلاسورها.
- بخشهای بلندتر: برای گلدانها، گیاهان و اکسسوریهای تزئینی بزرگ.
این ابعاد مرجعهایی کلی هستند. بهویژه در مجموعههایی که کتابهایی با اندازههای گوناگون دارند، میتوان قفسههای قابل تنظیم را انتخاب کرد.
کتابخانههایی که تا سقف ادامه مییابند فضای ذخیرهسازی بیشتری میدهند و کابینتهای دردار در بخشهای پایینی به دور از چشم نگه داشتن وسایل روزمره کمک میکنند.
چگونه از خم شدن قفسهها جلوگیری کنیم؟
یکی از مهمترین نکتههای فنی در طراحی کتابخانه، وزنی است که قفسهها باید تحمل کنند.
به خم شدنی که در قفسههای بلند با گذشت زمان پدید میآید خیز میگویند. این پدیده به نوع و ضخامت مواد، دهانهی قفسه و باری که تحمل میکند بستگی دارد.
بهویژه در قفسههایی که کتابهای سنگین روی آنها قرار میگیرد، فاصلهی میان دو تکیهگاه نباید بیش از حد لازم باشد.
در قفسههای ورقی استاندارد، دهانهای حدود ۸۰ سانتیمتر میتواند مبنای برنامهریزی باشد؛ اما دهانهی ایمن باید بر اساس ضخامت مصالح و بار واقعی محاسبه شود.
برای قفسههای بلندتر میتوان راهحلهای زیر را در نظر گرفت:
- افزودن تکیهگاههای عمودی میان قفسهها
- استفاده از مصالح ضخیمتر با استحکام مناسب
- تقویت لبهی جلوی قفسه با چوب
- استفاده از پروفیلهای فلزی مخفی برای تکیهگاه
- قرار دادن کتابهای سنگین در قفسههای پایینی
بهویژه در کتابخانههای دیواری عریض، مهم است که این جزئیات پیش از ساخت مشخص شوند.
مدلهای کتابخانه و قفسهی باز
بسته به ابعاد و طراحی فضا، میتوان مدلهای مختلفی از کتابخانه را انتخاب کرد.
کتابخانههای توکار
این کتابخانهها در امتداد دیوار یا درون یک طاقچهی گود نصب میشوند.
وقتی بر اساس اندازه ساخته شوند، میتوان از فاصلهی میان ستونها، فرورفتگیها و فضاهایی که تا سقف ادامه دارند استفاده کرد.
در دیوارهای عریض میتوان طرحی یکپارچه شامل قفسههای باز و کابینتهای دردار آماده کرد.
قفسههای باز دیوارکوب
قفسههای بازی که روی سطح دیوار نصب میشوند، بهویژه در اتاقهای کوچک و فضاهای کار مورد توجهاند.
وقتی با سیستمهای اتصال مخفی طراحی شوند، قفسهها میتوانند ظاهری ساده بسازند، انگار از دیوار بیرون آمدهاند.
با این حال، ظرفیت تحمل بار قفسه باید با ساختار دیوار و اتصالات بهکاررفته سازگار باشد.
کتابخانههای جداکننده
کتابخانههای بازی که میان سالن، فضای ناهارخوری یا گوشهی مطالعه قرار میگیرند، میتوانند بدون بستن کامل دو بخش، جدایی بصری ایجاد کنند.
در این سیستمها که از دو طرف قابل استفادهاند، استحکام بدنه و تثبیت در برابر واژگون شدن اهمیت ویژهای دارد.
کتابخانههای دارای کابینت پایین
مدلهایی که بالا قفسهی باز و پایین کابینت دردار دارند، نمایش و ذخیرهسازی را در کنار هم قرار میدهند.
افزون بر کتابها، جایی منظم برای اوراق، بازیها و وسایل دیگر هم فراهم میکنند.
انتخاب چوب و مصالح
انتخاب مصالح در کتابخانه هم بر ظاهر طرح اثر میگذارد و هم بر استحکام قفسهها.
چوب ماسیو با بافت طبیعی و ظاهر شاخص خود برجسته است. با ساختار و اتصالات مناسب میتوان کتابخانههایی بادوام ساخت.
امدیاف و دیگر ورقهای چوبی با رنگها و سطوح گوناگون در طراحیهای مدرن کتابخانه به کار میروند. ضخامت و دهانهی قفسه باید بر اساس وزنی که تحمل میکند تعیین شود.
روکش چوب طبیعی بهویژه برای سطوح بزرگ کتابخانه گزینهای است که شخصیت چوب واقعی را نشان میدهد.
رنگهای روشن بلوط ظاهری بازتر میسازند، در حالی که چوبهای تیره مانند گردو و بلوط دودی میتوانند به کتابخانه شخصیتی قویتر بدهند.
قفسههای کتابخانه را چگونه بچینیم؟
پر کردن کامل همهی قفسههای کتابخانه میتواند از نظر بصری حالت شلوغ ایجاد کند.
چیدمانی متعادل از کتابها و اشیای تزئینی ظاهری منظمتر میدهد.
پیشنهادهای چیدمان:
- کتابها را در بعضی بخشها ایستاده و در بعضی بخشها خوابیده بچینید.
- کتابهای بزرگ و سنگین را در قفسههای پایینی نگه دارید.
- اشیای تزئینی را در نقاط مشخصی دستهبندی کنید.
- با گذاشتن فاصلههای کوچک در قفسهها به طرح جان و آرامش بدهید.
- سعی کنید کتابها را در معرض مستقیم نور شدید خورشید قرار ندهید.
نورپردازی LED مخفی در قفسههای باز نیز میتواند کتابها و اشیای تزئینی را بیشتر نمایان کند. برنامهریزی مسیر نورپردازی و عبور کابلها در مرحلهی ساخت، ظاهری تمیزتر بهدست میدهد.
ایمنی در نصب کتابخانه
بهویژه کتابخانههای بلند و سنگین باید بهگونهای مناسب در برابر خطر واژگونی ثابت شوند.
اتصالات باید بر اساس بتنی، آجری یا گچی (کناف) بودن دیوار انتخاب شوند.
در قفسههای دیوارکوب، نهتنها وزن خود قفسه، بلکه بار کل کتابها و اشیایی که روی آن قرار میگیرد نیز باید در نظر گرفته شود.
ثابت کردن ایمن کتابخانههای بلند به دیوار، بهویژه در اتاقهای کودک اهمیت دارد.
شش اشتباه رایج در طراحی کتابخانه
- زیاد گرفتن دهانهی قفسهها و در نتیجه بالا بردن خطر خم شدن
- طراحی نکردن قفسهها متناسب با اندازهی کتابها
- انتخاب مصالح با ضخامت ناکافی برای بارهای سنگین
- غفلت از ثابت کردن کتابخانه در برابر واژگونی
- برنامهریزی همهی بخشها با ارتفاعی یکسان
- فکر کردن به نورپردازی و مسیر کابلها در مرحلهی بعد
در نظر گرفتن این جزئیات در مرحلهی طراحی، کتابخانهای محکمتر و کاربردیتر به شما میدهد.
طراحی کتابخانه متناسب با فضای زندگی شما
یک کتابخانهی خوب باید با مجموعهی کتابهای شما، ابعاد دیواری که در کنار آن قرار میگیرد و طراحی کلی فضای زندگیتان سازگار باشد.
ما در مبلمان وود مود کتابخانه و سیستمهای قفسهی باز را بر اساس نیاز استفاده طراحی میکنیم. ابعاد قفسهها، گزینههای مصالح و نظم ذخیرهسازی را در طراحیهای سهبعدی بررسی میکنیم، مبلمان تأییدشده را در کارخانه خودمان میسازیم و در محل نصب میکنیم.
کتابخانهای که درست طراحی شود، هم کتابهای شما را منظم نگه میدارد و هم به مبلمانی ماندگار تبدیل میشود که شخصیت فضای زندگیتان را کامل میکند.




